46-chiptaning 10 ta savoli rasmlari va tahlili bilan. Toʻgʻri javob belgilangan, quyida esa — nima uchun aynan u.
Ajratuvchi mintaqadagi tanaffus oldida 5.11.1 «Qayrilib olish joyi» axborot belgisi o'rnatilgan. Bu belgi hech narsani buyurmaydi, balki qayrilib olishga ruxsat etilgan joyni ko'rsatadi va shu bilan birga chapga burilishni bevosita taqiqlaydi. «А» yo'nalishi — tanaffus orqali qayrilib olib, xuddi shu yo'lning qarama-qarshi tomoniga chiqish, u belgiga mos keladi. «Б» yo'nalishi esa chapga, kesishayotgan yo'lga olib chiqadi, bu esa aynan belgi taqiqlagan manyovr. Shuning uchun faqat «А» yo'nalishida harakatlanishga ruxsat etiladi.
Asfaltdagi katta «A» harfi — bu 1.23 chizig'i. U yo'nalishli transport vositalariga ajratilgan tasmani belgilaydi va 5.9 yoki 5.10 belgilari bilan birga qo'llaniladi. Yo'nalishli transport — belgilangan marshrut va bekatlar bo'ylab qatnaydiganlarning hammasi: avtobus, trolleybus, yo'nalishli taksi. Qolganlarga bu tasmada yurish ham, to'xtash ham mumkin emas; tasma uzuq chiziq bilan ajratilgan joydagina burilish, yo'lga chiqish va o'ng chetda yo'lovchi olish uchun kirishga ruxsat beriladi.
«Bosh yoʻl» belgisi «Bosh yoʻlning yoʻnalishi» taxtachasi bilan qizil oldida ham, koʻk avtomobil oldida ham turibdi: bosh yoʻl yoʻnalishini oʻzgartirib, ularning tomonidan oʻtadi. Qoidalarning 106-bandi: bosh yoʻl yoʻnalishini oʻzgartirsa, undagi haydovchilar oʻzaro teng ahamiyatli yoʻllar chorrahasi qoidasiga amal qiladi, 105-bandga koʻra esa oʻngdan yaqinlashayotganga yoʻl beradi. Qizil uchun koʻk avtomobil oʻngdagi toʻsiq boʻladi, shuning uchun koʻk birinchi, qizil ikkinchi oʻtadi. Sariq va yashil ikkinchi darajali yoʻlda turib, ikkovi oʻtguncha kutadi.
Tartibga soluvchi mototsiklchiga yon tomoni bilan turibdi, qoʻllari tushirilgan. Qoidalarning 38-bandiga koʻra bunday holatda uning chap va oʻng yon tomonidan relssiz transport vositalariga faqat toʻgʻriga va oʻngga harakatlanishga ruxsat beriladi — chapga burilish taqiqlanadi. Demak, mototsiklchi kesib oʻtilayotgan qatnov qismi oldida toʻxtab, chapga burilishga ruxsat beruvchi ishorani kutishi va shundan keyingina manyovrni bajarishi kerak. Chorrahaga oldindan chiqib olib, burilishni keyinroq tugatishga urinib boʻlmaydi.
Ikki tomonlama harakatli yoʻl uchta tasmadan iborat, koʻk avtomobil esa oʻrta tasmada turibdi. Qoidalarning 66-bandi: bunday oʻrta tasmaga faqat quvib oʻtish, aylanib oʻtish, chapga burilish yoki qayrilib olish uchun chiqishga ruxsat etiladi, chetki chap tasma esa qarama-qarshi harakat uchun moʻljallangan. Chorrahada quvib oʻtadigan ham, aylanib oʻtadigan ham yoʻq, demak koʻk avtomobilga chapga burilish va qayrilib olish qoladi. Toʻgʻriga oʻrta tasmada yurib boʻlmaydi, oʻngga burilish uchun esa oldindan oʻng tasmani egallash kerak edi.
Ishora boshqa haydovchilarga oldindan kerak — ular manyovrni hisobga olib ulgurishi uchun, uni ish boʻlgandan keyin bilishi uchun emas. Qoidalarning 46-bandi ishorani burilish koʻrsatkichi yoki qoʻl bilan manyovrni bajarishdan oldinroq berishni va u tugagach darhol toʻxtatishni talab qiladi. Shuning uchun qayta tizilishdan oldin koʻrsatkich avtomobil qoʻshni tasmaga siljiy boshlagunga qadar yoqiladi. Yoqilgan koʻrsatkich imtiyoz bermaydi: qayta tizilish hech kimga xalaqit bermasligiga baribir haydovchi ishonch hosil qilishi shart.
Gap burilishdan chiqish haqida: manyovr qayerdan boshlanmasin, u oʻz tomonida tugashi kerak. Qoidalarning 57-bandi aynan shuni talab qiladi — qatnov qismlari kesishmasidan chiqayotgan transport vositasi qarama-qarshi harakat tomoniga oʻtib ketmasligi kerak. Oʻz yoʻnalishidagi tasmalarga esa taqiq yoʻq: chapga burilgandan keyin vaziyatga qarab istalgan tasmaga chiqish mumkin. Oʻngga burilishda talab qatʼiyroq — iloji boricha qatnov qismining oʻng chetiga yaqin yurish kerak.
Burilishning keskinligi koʻpincha aynan burilishning oʻzida ayon boʻladi, haydovchida qoladigan yagona zaxira esa — tezlik. Qoidalarning 77-bandi mashinani yoʻl sharoitini hisobga olgan, harakatni doimiy nazorat qilish imkonini beruvchi xavfsiz tezlikda boshqarishni, xavf tugʻilganda esa tezlikni toʻxtash darajasigacha kamaytirishni talab qiladi. Oʻylaganidan keskinroq chiqqan burilishda bu tezlikni pasaytirishni anglatadi. Tormozni burilishga kirishdan oldin bosgan maʼqul, yoy oʻrtasida emas.
Furgon yukxonaning o'zi odam tashishga asos bermaydi, lekin to'liq taqiq ham yo'q. Qoidalarning 159-bandi kabinadan tashqarida odam tashishni taqiqlaydi, biroq odam tashishga mo'ljallangan bortli yuk avtomobillari va furgon yukxonali avtomobillarni istisno qiladi. Demak, masalani yukxonaning turi emas, uning jihozlanishi hal qiladi: o'rindiqlar, yoritish, tashqariga chiqish. Faqat yuk uchun mo'ljallangan furgon esa yo'lovchilar uchun yopiq.
Nima uchun
Ichki ishlar organi xodimi yoʻl-transport hodisasida shikastlangan transport vositasini olib ketish uchun yuk avtomobilidan foydalanishga haqli, haydovchi esa uni berishga majbur. Qoidalarning 11-bandi buni haydovchining bevosita vazifasi deb ataydi: unda na yoʻl-yoʻlakay yoʻnalish, na haydovchining oʻz roziligi shart qilib qoʻyilgan. Bu talab tegishli boʻlmaydigan transport vositalari Qoidalarda alohida belgilangan va bu masalani yoʻlda haydovchi hal qilmaydi.