12-chiptaning 10 ta savoli rasmlari va tahlili bilan. Toʻgʻri javob belgilangan, quyida esa — nima uchun aynan u.
Tormozlashdagi sirpanish gʻildiraklar yoʻl bilan ilashuvini yoʻqotgani va avtomobil rulga boʻysunmay qolganini bildiradi. Boshqaruvni qaytaradigan birinchi harakat — tormozni qoʻyib yuborish: gʻildiraklar yana aylana boshlaydi va avtomobil rulga javob beradi. Shuning uchun toʻgʻri javob — boshlangan tormozlashni tugatish. Keyin yoʻnalish rulni sirpanish tomoniga burish bilan tuzatiladi, tezlik esa shundan soʻng pasaytiriladi.
Transport vositalari toʻxtab turish joylarining chegarasi 1.1 uzluksiz chizigʻi bilan belgilanadi. Uzluksiz chiziqni kesib oʻtish taqiqlanadi, yagona istisno — u qatnov qismining chetini belgilagan hol. Shuning uchun belgilangan joyga chiziq ustidan emas, uning ochiq tomonidan kirib chiqiladi; javob — taqiqlanadi. Toʻxtab turish joyi boʻsh yoki bandligi chiziqning taʼsiriga hech qanday taʼsir qilmaydi.
Yopiq shlagbaum oldida turgan avtomobillarni aylanib oʻtishning joyi yoʻq: aylanib oʻtish muqarrar ravishda kesishma oldidagi qarama-qarshi harakatlanish boʻlagiga olib chiqadi, u yerdan esa istalgan payt roʻparadan transport chiqishi mumkin. Qoidalarning 118-bandi kesishma oldida turgan transport vositalarini qarama-qarshi harakatlanish boʻlagiga chiqib aylanib oʻtishni alohida satr bilan taqiqlaydi. Taqiq shartsiz, shuning uchun toʻgʻri javob — taqiqlanadi. Shlagbaum ochilishini oxirgi turgan avtomobil ketidan, oʻz boʻlagida kutish kerak.
«Asosiy yo'l» belgisi va uning ostidagi yo'nalish belgisi asosiy yo'lning yashil avtomobil tomonidan kelib qizil tomonga burilishini ko'rsatadi. Ko'k va sariq ikkinchi darajali yo'lda qoladi, sariq oldida yana «To'xtamasdan o'tish taqiqlanadi» belgisi bor. 104-band: ikkinchi darajali yo'ldan asosiy yo'l bo'ylab yaqinlashayotgan barcha transport vositalariga yo'l beriladi. 106-band: asosiy yo'lning yo'nalishi o'zgarganda asosiy yo'ldagilar ham, ikkinchi darajali yo'ldagilar ham o'zaro teng ahamiyatli yo'llar chorrahasi qoidasiga amal qiladi, 105-bandga ko'ra esa o'ngdan yaqinlashayotganga yo'l beriladi. Yashil qizil uchun o'ngda, ko'k sariq uchun ham o'ngda. Navbat: yashil, qizil, ko'k, sariq.
Hovli, to'xtab turish joyi va yonilg'i shoxobchasi — yo'l emas, yondosh hudud. Qoidalarning 54-bandi: yondosh hududdan yo'lga chiqayotgan haydovchi unda harakatlanayotgan piyodalar va transport vositalariga, yo'ldan chiqishda esa harakat yo'nalishini kesib o'tayotgan piyodalar va velosipedchilarga yo'l berishi kerak. Demak, avtomobil hovlidan, to'xtash joyidan yoki shoxobchadan yo'lga chiqayotganda ham, o'sha yerga kirayotganda ham piyoda ustunlikka ega. Shu sababli barcha sanab o'tilgan hollar to'g'ri.
Yengil avtomobil qatnov qismining o'ng chetida, kamar ortida — yuk avtomobili chiqadigan joyning ro'parasida, uning chiqish yo'lida qoldirilgan. 91-band boshqa transport vositalarining kirishi va chiqishini imkonsiz qiladigan joyda to'xtashni taqiqlaydi, 92-band esa to'xtash taqiqlangan hamma joyda to'xtab turishni taqiqlaydi. Yuk avtomobili yo'lga chiqish uchun aynan yengil avtomobil turgan tomonga burilishi kerak, u esa bu chiqishni to'sib qo'ygan. Shuning uchun ko'rsatilgan holatda to'xtab turish taqiqlanadi.
Sanab o'tilganlardan so'zsiz taqiq faqat ortiqcha yukda. Qoidalarning 160-bandi: tashilayotgan yukning vazni va o'qlarga tushadigan og'irlik taqsimoti qonunchilik hujjatlarida hamda ishlab chiqargan korxona tomonidan shu transport vositasi uchun belgilangan miqdordan oshmasligi kerak. Gabaritdan chiqib turgan yukning o'zi taqiqlanmagan — u belgi bilan belgilanadi, o'lchamlari katta bo'lganda esa yo'nalish YHXX bilan kelishiladi. Shuning uchun to'g'ri javob — vazn me'yoridan oshib ketishi.
Yon tomonga sirpanish g'ildiraklarning yo'lga ilashishi yetmay qolgan joyda boshlanadi, ilashishni esa har qanday keskin harakat yo'qotadi. Rulni keskin burish yon kuch hosil qiladi, shinalar uni ushlab turolmaydi. Keskin tormozlashda g'ildiraklar qulflanib, avtomobilni oldingi yo'nalishida ushlab tura olmaydi. Keskin tezlik olishda yetakchi g'ildiraklar sirg'anadi va o'q yon tomonga ketadi. Ho'l, muzlagan yoki shag'alli yo'lda buning uchun ozgina keskinlik ham yetarli. Shuning uchun sanab o'tilgan hollarning hammasi sabab bo'la oladi.
Boshqaruv qurilmasidagi umumiy lyuft — g'ildiraklar burila boshlaguncha rulning bo'sh yurishi. Uning eng katta miqdori toifaga bog'liq: transport vositasi qanchalik og'ir va rul uzatmasi murakkab bo'lsa, yo'l qo'yiladigan miqdor shunchalik katta. N2 va N3 toifadagi yuk avtomobillari uchun ekspluatatsiya taqiqlanadigan nosozliklar ro'yxati eng katta umumiy lyuftni 25 daraja qilib belgilaydi. Lyuft undan ortiq bo'lsa, avtomobildan foydalanib bo'lmaydi: rul kechikib javob beradi va mashina yo'nalishni yomon ushlaydi.
Nima uchun
Koʻprik, estakada va yoʻl oʻtkazgichda turgan avtomobilni aylanib oʻtishning imkoni boʻlmaydi, shuning uchun qoidalar ularning ustini ham, ostini ham yopadi. Qoidalarning 91-bandi bir yoʻnalishda uchtadan kam tasma boʻlsa, koʻprik, yoʻl oʻtkazgich va estakada ustida toʻxtashni taqiqlaydi, alohida satr bilan esa — ularning ostida. 92-band toʻxtash taqiqlangan har qanday joyda toʻxtab turish ham taqiqlanishini qoʻshadi. Ikkala variant ham toʻgʻri, shuning uchun javob — barcha sanab oʻtilgan hollarda.