Qaysi belgi haydovchiga kesib o'tilayotgan yo'lda harakatlanayotgan transport vositalariga yo'l berish lozimligini bildiradi?

- A
- Б
- В
- Г
- Б va Г Toʻgʻri javob
90-chiptaning 10 ta savoli rasmlari va tahlili bilan. Toʻgʻri javob belgilangan, quyida esa — nima uchun aynan u.

Dvigatel bilan tormozlash dvigatelning uzatmalar orqali gʻildiraklar aylanishiga koʻrsatadigan qarshiligi hisobiga ishlaydi. Uzatma qanchalik past boʻlsa, bu qarshilik shunchalik katta va ushlab turish kuchi shunchalik yuqori. Shuning uchun uzatma nishablikka qarab tanlanadi: nishab qanchalik tik boʻlsa, uzatma shunchalik past. Shunda avtomobil tezlikni oʻzi ushlab turadi, ishchi tormoz esa qizib ketmaydi. Past uzatmaga nishabga tushishdan oldin, tezlik hali kichik paytda oʻtish kerak.

Oʻng tomonda yoʻl chetida yashil 5.1 «Avtomagistral» belgisi turibdi — avtomobil harakatlanayotgan yoʻl shu belgi bilan belgilangan. Motosikl esa qatnov qismidan tashqarida, yoʻl yoqasida ketmoqda va shu yoʻlga yonboshdan chiqmoqda. Qoidalarning 54-bandiga koʻra, yoʻlga chiqayotgan haydovchi unda harakatlanayotgan transport vositalariga yoʻl berishi kerak. Avtomobil tasmasini oʻzgartirmaydi va ustunligini yoʻqotmaydi, demak yoʻlni motosikl haydovchisi berishi shart. Yonboshdan chiqish ustunlik bermaydi: avval oqim oʻtkaziladi, keyin tasma egallanadi.
Taʼrif vositalarga emas, maqsadga qurilgan. Yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash — bu yoʻl-transport hodisalari kelib chiqish sabablarining oldini olishga va ularning ogʻir oqibatlarini kamaytirishga qaratilgan faoliyat. Ikkita asosiy belgisi bor: hodisa sodir boʻlgunga qadar uning sabablari bilan ishlash va hodisa yuz bersa zararni kamaytirish. Yonida ikkita oʻxshash atama turadi: yoʻl harakatini tashkil etish — oqimlarni boshqarish chora-tadbirlari, xavfsizlikning oʻzi esa qatnashchilarning himoyalanganlik holati.
Oʻng gʻildiraklar nam yoʻl yoqasida, chap gʻildiraklar qattiq qoplamada — ikki tomonda ilashish har xil, va tormozlash darhol avtomobilni burib yuboruvchi kuch hosil qiladi: asfaltdagi gʻildiraklar ushlaydi, loydagilar sirpanadi, mashina oʻngga, ariq tomon tortadi. Shuning uchun bu paytda tormozlash mumkin emas. Toʻgʻri tartib — rulni mahkam ushlab, gazni qoʻyib yuborish va avtomobilni keskin harakatsiz, ohista qatnov qismiga qaytarish. Tormozlash toʻrt gʻildirak ham qoplamaga chiqqandan keyin.
Shok bitta alomat emas, ogʻir jarohat va qon yoʻqotishga organizmning umumiy javobidir, shuning uchun belgilari bir necha tizimga tegishli. Teri va shilliq qavatlar oqaradi, chunki qon hayotiy muhim aʼzolarga qayta taqsimlanadi. Koʻp va sovuq ter ajraladi. Suyuqlik yoʻqotish tufayli ogʻiz quriydi, chanqoqlik paydo boʻladi, nafas tez va yuzaki boʻlib qoladi. Es-hush avval chalkashadi, keyin yoʻqolishi mumkin. Bularning bari bitta holat koʻrinishlari, shuning uchun ularni birlashtirgan javob toʻgʻri.
Turar joy dahasi 5.38 va 5.39 belgilari bilan belgilanadi va undagi tezlik chegarasi umumiy shahar chegarasidan past. Qoidalarning 78-bandi turar joy dahalari va yondosh hududlarda — uy-joy binolari orasidagi yer uchastkasida — tezlikni soatiga 20 kilometrdan oshirmaslikni belgilaydi. Bunday chegara tasodifiy emas: hovlida piyodalar qatnov qismidan yurishi mumkin va ustunlikka ega, turgan avtomobillar orqasidan esa bola bir necha metr qolganda koʻrinadi.
Ajratuvchi mintaqa bitta yoʻlning yonma-yon joylashgan qatnov qismlarini bir-biridan ajratadi. U konstruktiv ajratilgan: yoʻl sathidan koʻtarilgan yoki maysazor, ariq, maxsus toʻsiq bilan chegaralangan. Unda harakatlanish va toʻxtash taqiqlanadi — bu qatnov qismining bir boʻlagi emas, balki uni ajratuvchi element. Amaliy natijasi shu: ajratuvchi mintaqali yoʻlda ikkita alohida qatnov qismi boʻladi, qarama-qarshi yoʻnalish esa qoʻshni tasma emas, boshqa qatnov qismi hisoblanadi.

Sunʼiy notekislikni — «yotgan politsiyachi»ni — yoʻl ustidagi bitta ravon doʻnglik tasvirlangan 1.31 ogohlantiruvchi belgisi bildiradi. Bu B varianti. Qizil hoshiyali uchburchak belgilar ogohlantiruvchi hisoblanadi, shuning uchun uchalasi shaklan oʻxshash va ularni rasmi boʻyicha farqlash kerak: bitta tekis doʻng maxsus qurilgan notekislikni anglatadi, uni tezlikni pasaytirib oʻtish lozim. Belgi oldindan oʻrnatiladi, toki tormozlash notekislik ustida emas, undan oldin boshlansin.

Ajratuvchi mintaqa — bu chiziq emas, yo'lning konstruktiv qismi. Qoidalarning 6-bandiga ko'ra bu yonma-yon joylashgan qatnov qismlarini ajratuvchi, yo'l sathidan ko'tarilgan yoki maysazor, ariq, maxsus to'siqlar bilan ajratilgan baland qism bo'lib, unda harakatlanish va to'xtash mumkin emas. O'ngdagi rasmda oqimlar orasida to'siqli maysazor bor — bu ajratuvchi mintaqasi bo'lgan yo'l, qatnov qismlari esa ikkita. Chapdagi rasmda oqimlarni faqat chiziqlar ajratadi.
Nima uchun
Kesib oʻtilayotgan yoʻldagi transport vositalariga yoʻl berishni koʻrsatilgan toʻrtta belgidan ikkitasi talab qiladi. Б harfi ostida sakkiz burchakli qizil 2.5 «Toʻxtamasdan harakatlanish taqiqlangan» belgisi: yoʻlga chiqishdan oldin toʻxtash shart, keyin yoʻl boʻsh boʻlsa oʻtiladi. Г harfi ostida qizil hoshiyali agʻdarilgan oq uchburchak — 2.4 «Yoʻl bering» belgisi. Ikkalasi ham ikkinchi darajali yoʻlga oʻrnatiladi va haydovchini asosiy yoʻldagi harakatga boʻysundiradi, shuning uchun «Б va Г» javobi toʻgʻri.